سرویس‌های خبری

خبر

شناسه خبر :

۲۳۸۵۷

تاریخ انتشار :

۱۳۹۸/۱۰/۲۳ ۱۲:۴۴

هیس! مبادا به گوش دشمن برسد!/ محسن‌حسام مظاهری



تشییع این 170 نفر می‌توانست در امتداد تشییع سردار سلیمانی باشد و نه در تقابلش. اما چنین نشد. نمی‌دانم شاید هنوز هم دیر نشده باشد. اما این را می‌دانم که فردا قطعاً دیر است و ادامه این‌گونه حکمرانی، نه به فروپاشی نظام سیاسی که به فروپاشی جامعه ایران خواهد انجامید.

نوشته‌ی محسن‌حسام مظاهری، نویسنده و پژوهشگر، که در حساب توئیترش منتشر کرده است:  نهان‌روشی سیستماتیک در جمهوری اسلامی و بحران «بی‌اعتمادی» برخی دوستان معترض بودند که چرا این چند روز سکوت کرده‌ام و چیزی نمی‌نویسم. برای سکوتم دو دلیل داشتم: یکی اینکه این چندروز تلخ، فشار روانی و جسمی سنگین و بی‌سابقه‌ای را تحمل می‌کنم،

و درین شرایط جانکاه دست و دلم به نوشتن نمی‌رود. دوم اینکه صادقانه‌اش حقیقت امر هنوز برایم روشن نیست؛ حتی بعداز سخنرانی سردار حاجی‌زاده و بیانیه ستادکل نیروهای مسلح. در همصدایی با هیاهوی توده‌ای هم معمولا محتاطم.(چه هیاهوی قدیس‌سازی از سپاه باشد چه دو روز بعدش ابلیس‌سازی از آن.)

گمان می‌کنم هرکس کمی کتاب تاریخ جهان یا همین تاریخ معاصر ایران خودمان را تورق کرده باشد و با مفهوم «روایت» آشنا باشد، می‌داند که حقیقت بسیاری از وقایع سیاسی سالها بعد از وقوعشان روشن می‌شود. و بیش از آنها، وقایعی‌اند که حقیقت‌شان هیچگاه روشن نمی‌شود. ابهامات و پرسش‌ها پیرامون واقعهتلخ چند روز پیش و فرضیه‌های قابل‌اعتنای اثبات‌نشده آنقدر زیاد است که ترجیح می‌دهم برای موضع‌گرفتن عجله نکنم. اما حقیقت سقوط هواپیمای اوکراینی هرچه مبهم باشد، سقوط سرمایه اجتماعی نظام و فروریختن دیوار اعتماد جامعه و حاکمیت درین واقعه آشکار است. اعتماد و سرمایه اجتماعی، مقولاتی زمانمند و بطئی‌اند. یک‌شبه فراهم نمی‌شوند، یک‌شبه هم به باد نمی‌روند. الان مهم‌تر از آن‌که اصل واقعه چه بوده، اینست که انگ «دروغ‌گویی» چرا اینقدر سریع بر پیشانی نظام چسبید و چنانکه از صدای خیابان برمی‌آید توسط شمار زیادی از مردم هم پذیرفته شد. چه شد که به فاصله یکی دو روز، جهت فوران خشم توده‌ای جامعه از دشمن خارجی به سمت حاکمیت داخلی برگشت؟ این میزان از بی‌اعتمادی از هر موشک و حمله نظامی برای یک حاکمیت و یک جامعه خطرناک‌تر است و باید گفت در تولید این بی‌اعتمادی، هیچکس به اندازه خود جمهوری اسلامی مقصر نبوده و نیست. در صحنه‌ای از فیلم «مالنا» مادر خانواده با وجود فقر شدید و گرسنگی فرزندانش کمی آشغال گوشت را روی آتش می‌گذارد تا دود کند. بااین استدلال که بوی کباب به مشام همسایه‌ها برسد و نفهمند در آن خانه واقعا چه خبر است. با همین تصویر به‌خوبی می‌توان کلان‌سیاستِ جمهوری اسلامی را توصیف کرد. جمهوری اسلامی، مانند پیرزن/پیرمردی است که حرف دروهمسایه برایش از هرچیز مهمتر است؛ حتی از حرف بچه‌ها و نوه‌های خودش. مدام چشم به دهان همسایه دارد که ببیند چه قضاوتی از او دارند. و دریغ که اگر آنقدر که به نقد غریبه‌ها توجه دارد، سخن اهل خانه را می‌شنید، امروز وضع بهتری داشت. این رفتار، تبلور یکی از خصلت‌های تاریخی [بسیاری از] ایرانیان یعنی «نهان‌روشی» است. همان که در امثال و حکم عامه هم بیان می‌شود («صورت را با سیلی سرخ نگه‌داشتن») و در روایات دینی هم به آن توصیه می‌شود («استر ذهبک و ذهابک و مذهبک»). نهان‌روشی، رفتار طبیعی جامعه‌ای است هراسان؛ جامعه‌ای مدام در معرض هجوم و غارت بیگانه؛ جامعه‌ای همیشه نگران آینده؛ همیشه بیمناک ازدست‌دادن؛ جامعه‌ای که از نمایش واقعی خود می‌ترسد؛چه نمایشِ داشتن باشد چه نداشتن. می‌ترسد اگر دیگری/رقیب بفهمند درواقع چه وضعی دارد، برایش بد شود؛ چشم بخورد؛ درو طمع کنند؛ به بدخواهی‌اش برخیزند. فرهنگی که به نمودِ غیربود در اشکال مختلفش دچار است و برای بقا آن‌ها را اکیداً توصیه می‌کند: از تقیه و توریه تا ریا و تظاهر. جمهوری اسلامی، هم بازتاب‌دهنده و هم بازسازنده همین فرهنگ نهان‌روشی بوده است. روی دیگر نهان‌روشی، نمایش است. نمایش، در اینجا، مکانیسمی دفاعی است برای دفع خطر دشمن. برای حفاظت خود. اگر حساسیت‌های نظام را فهرست کنیم، وجه اشتراک همه یا اغلب آن‌ها همین «ارزش نمایشی» است. زیر پوست شهر چه خبر است، چندان مهم نیست. درودیوار و تبلیغات مهم است. زیر پوست فرهنگ دینی چه می‌گذرد،‌ چندان مهم نیست. با‌آب‌وتاب‌برگزارشدن مناسک مهم است. زیر پوست سیاست جامعه چه می‌گذرد چندان مهم نیست؛ حضور پرشور در انتخابات و تظاهرات مهم است. میزان کارآمدی و شایستگی مدیران و مقامات چندان مهم نیست؛ «ظاهرالصلاح»بودن و مهارت نمایش وفاداری و خاکساری آنها مهم است. بی‌جهت نیست که مناسک این‌اندازه برای جمهوری اسلامی مهم است. اعتکاف و اربعین مهم است. مانور نظامی و تظاهرات میلیونی مهم است. اعترافات تلویزیونی مهم است. و بی‌جهت نیست که اصناف بسیج‌کننده و نمایش‌دهنده مثل مداح و نظامی و فیلمساز برایش مهم است. و بی‌جهت نیست که هنوز نمایش‌های جمعی (مثل راهپیمایی 22 بهمن یا مشارکت در انتخابات) را نشانه مشروعیت خود می‌داند و نه مثلا سطح رضایتمندی شهروندان از حاکمیت. حتی پافشاری بر سیاستهای فرهنگی که وجه ظاهری و نمایشی دارند مثل حجاب اجباری هم ریشه‌اش در همین فرهنگ است؛ حتی در سیاستهای علمی (که یک نمونه‌اش مهجوریت علوم انسانی است) و در سیاستهای رسانه‌ای (که یک نمونه‌اش اصرار بر انحصار صداوسیما و مقاومت در برابر تلویزیونهای خصوصی است). بنیاد این نهان‌روشی، ذبح حقیقت پیش پای مصلحت است. همین خصلت است که مانع از آن می‌شود حتی در واقعه تلخی چون اصابت موشک به هواپیما (که اگر روایت رسمی را بپذیریم یک رسوایی تمام‌عیار است) هیچ مقام مسئولی نه استعفا می‌دهد و نه برکنار می‌شود؛ مبادا که دشمن‌شاد شویم. همین خصلت است که نگذاشت زخم 88 به‌وقتش التیام یابد و ده سال بعد مانع از اعلام رسمی آمار کشتگان اعتراضات آبان شد؛ مبادا که حیثیت نظام زیر سئوال رود. و همین خصلت است که بعد از رسوایی عاملان ترور دانشمندان هسته‌ای به‌جای تنویر افکار عمومی سکوت را انتخاب کرد؛ به خیال آن‌که مشمول زمان می‌شود و مردم فراموش می‌کنند. غافل از آن‌که با این لاپوشانی، با این بی‌اعتنایی به افکار عمومی،‌ با این نامحرم‌دانستن مردم هربار چه ضربه عمیقی به تنه نحیف اعتماد جامعه زده می‌شود.
بااین‌اوصاف تعجب نکنید اگر یک روز در آینده مشخص شد (طبق یکی از فرضیه‌های موجود) دلیل سقوط هواپیمای اوکراینی، نه اشتباه نیروی خودی، بلکه هک‌شدن سیستم راداری ایران توسط آمریکا یا اسراییل بوده، اما نظام برای آن‌که اذعان به ضعف سیستم امنیتی خود نکند، زدن هواپیما را گردن گرفته است. این نهان‌روشی و سیاست نمایش، دستگاه ریاکارسازی و منافق‌پروری است و محصول آن، ثنویتی که رعایای جمهوری اسلامی در میدان تجربه آن را آموخته و بدان خو گرفته‌اند: دوگانگی میدان رسمی و غیررسمی، نمایش و واقعیت. همه ما هرکدام در سطحی بازیگران این نمایش‌ایم. همه ما در کیف‌مان چادری داریم که دم در اداره و مدرسه آن را بیرون می‌آوریم و بر سر می‌کنیم و دوباره بعد از خروج تا می‌کنیم و می‌گذاریم داخل کیف. مایی که در محیط اداره به یک زبان حرف می‌زنیم و در تاکسی و مهمانی به زبانی دیگر. مایی که در خیابان سینه می‌زنیم و در عروسی می‌نوشیم. مایی که به کودکان‌مان می‌آموزیم هرچه در خانه می‌بینند را در مدرسه به زبان نیاورند. مایی که میان قلب و زبان‌مان فرسنگ‌ها فاصله است. با این‌اوصاف لازم نیست مثلاً مرکزیتی باشد و ازآن‌جا دستور به همه اعضای شبکه وفاداران ابلاغ شود که فلان دروغ رابگویند یا بهمان موضوع را لاپوشانی کنند.وفاداران،چه فرمانده نظامی،چه خبرنگار صداوسیما،چه روزنامه‌نگار حامی نظام،چه بسیجی، چه طلبه روحانی انقلابی وچه هرشهروند معمولی دیگر به‌طور کاملاً اتوماتیک‌وار و «آتش‌به‌اختیار» این را خوب می‌دانند که در هر بزنگاه باید کجا بایستند و مشت محکم‌شان را کدام سو حواله کنند. حقیقت، سمت واقعیت نیست؛ حقیقت آن‌جاست که مصلحت نظام است. پس واقعیت هم همان‌جاست. حتی اگر مثل روز روشن باشد که اینطور نیست. اگر سیاست نظام این نهان‌روشی و نمایش نبود، در مواجهه با چنین موقعیت سختی می‌توانست رفتار معقول‌تری نشان دهد: مثلاً رهبری نه یک بیانیه مبهم و نامتناسب بله یک سخنرانی صریح ایراد می‌کرد و در مقام فرمانده کل قوا هم مسئولیت را می‌پذیرفت و هم جامعه زخم‌خورده را التیام می‌بخشید؛ بلافاصله چند مقام عالی‌رتبه نظامی و رسانه‌ای عزل می‌شدند و دادگاه رسیدگی به اتهامات‌شان علنی و سریع برگزار می‌شد؛ یک روز در تهران تعطیل اعلام می‌شد و بدون هراس از تحت‌الشعاع قرارگرفتن تشییع سردار سلیمانی خود نظام یک مراسم تشییع باشکوه برایشان برگزار می‌کرد؛ در تبلیغات رسانه‌ای برای این قربانیان بی‌گناه مشابه سرباز میهن چند روزی سوگواری می‌شد و با صدور مجوز به همین احزاب نیم‌بند و گرو‌ه‌های سیاسی اجازه داده می‌شد اجتماعاتی اعتراضی برگزار کنند؛ مجموعه حاکمیت در مقام دلجویی و التیام تک‌تک بازماندگان قربانیان برمی‌آمد و دربرابر خشم طبیعی آن‌ها صبوری می‌کرد؛ و نهایتا در بهشت زهرا یک قطعه به این قربانیان اختصاص می‌داد (مثل قطعه خبرنگاران پرواز سی 130). تشییع این 170 نفر می‌توانست در امتداد تشییع سردار سلیمانی باشد و نه در تقابلش. اما چنین نشد. نمی‌دانم شاید هنوز هم دیر نشده باشد. اما این را می‌دانم که فردا قطعاً دیر است و ادامه این‌گونه حکمرانی، نه به فروپاشی نظام سیاسی که به فروپاشی جامعه ایران خواهد انجامید.

تبلیغات















پربازدیدترین ها

جنجال نامه آیت‌الله موسوی خوئینی‌ها به رهبری و انتقادش از وضع کنونی جمهوری اسلامی



تأملی بر یک نامه/سعید حجاریان



روایت دست اول از شب تولد دلار ۴۲۰۰ تومانی/ روحانی نرخ دلار ۴۲۰۰ تومانی را تعیین کرد نه جهانگیری!



دفاع عجیب کمیسیون تحقیق مجلس از تاجگردون



پاسخ موسوی به ادعای احمدی‎ نژاد: توافق ۲۵ ساله ایران و چین درحد پیش‌نویس است



کمیسیونی کاملا فرهنگی بدون کتاب و فیلم!



«ملک جماران» ریاست جمهوری؛ بهانه ای برای هجمه دوباره به خاتمی و اطرافیانش؟!



هاشم آقاجری: کارنامه مصدق نشان می‌دهد که در ایران امکان یک توسعه دموکراتیک ملی و مستقل وجود دارد



سیف: برجام مشکل روابط بانکی ایران را حل نکرد/«تقریبا هیچ» حرف دلم بود



دادستان نظامی تهران: سامانه بدون اخذ اجازه اقدام به شلیک هواپیمای اوکراینی کرد




آخرین اخبار

آخرین نرخ جرائم تخلفات رانندگی + جدول



آدرس شعب دفاتر پیشخوان دولت در پایتخت



نحوه اجرای طرح ترافیک در پایتخت در دوران کرونایی



منصور ضابطیان: تلویزیون باید فضای مجازی را هدایت کند نه برعکس!



سعادتمند: استقلال دروغ نمی‌گوید



رسن: هنوز قول‌هایی که برای پرداخت مطالبات داده شده، عملی نشده است



اصلاح سنگین، شاخص بورس را تهدید نمی‌کند



حادثه نطنز با حضور وزیر اطلاعات در کمیسیون امنیت ملی بررسی شد



تولید داروی پیشگیری از کرونا بر پایه مواد گیاهی در دانشگاه تهران



سهام عدالت تاکنون در بورس چقدر سود کرده‌است؟



جهانگیری: صادرکنندگان به تعهد ارزی خود عمل کنند



بازی دوستانه ایران و ازبکستان، ۱۷ شهریور در تاشکند



تصویب افزایش سرمایه ۶۰ درصدی شرکت بیمه ایران معین



بازدید مدیر عامل بیمه ایران از مجتمع تخصصی بیمه‌های زندگی



سرقت مسلحانه مردان نقابدار از طلافروشی در «بهارستان»



نهمین جلسه رسیدگی به اتهامات اکبر طبری/نقش یکی از متهمان متواری در شناسایی طعمه در شبکه طبری



سازمان تبلیغات در واکنش به شیوع کرونا: هیچ‌کدام از برنامه‌های مذهبی در محرم حذف نخواهد شد



هیجان زدگی کاذب نباید بورس را متاثر کند/رشد شاخص های بورس باید بر اساس منطق بازار سرمایه پیش برود



فایده و زیان بازگشایی سینماها در روزهای شیوع کرونا



عاملان آتش‌سوزی بوستان نهج‌البلاغه دستگیر شدند






درباره ما

اصلاحات پرس رسانه ای است وابسته به جریان اصلاحات به ویژه جوانان اصلاح طلب که در راستای مطالبات اصلاح طلبانه مردم ایران به فعالیت رسانه ای مشغول است.

با ما در تماس باشید




ما را در شبـکه های اجتماعی دنبال کنید

Instagram Twitter Telegram rss

نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است
Copyright © 2018 www.EslahaatPress.com, All rights reserved