سرویس‌های خبری

خبر

شناسه خبر :

۳۳۰۰۲

تاریخ انتشار :

۱۳۹۹/۰۵/۱۲ ۱۰:۳۶

نیم‌نگاهی به اثرگذاری هشتگ‌زدن بر سیاست و جامعه

کنشگری ِ هشتگی را دست کم نگیریم!



محمد رهبری، پژوهشگر شبکه‌های اجتماعی مجازی: گسترش اینترنت و شبکه‌های اجتماعی امروزه پیوندی ناگسستنی با رفتارهای سیاسی شهروندان پیدا کرده است و در ماهیت سیاست تغییراتی ایجاد کرده است. یکی از خصوصیات این نوع از سیاست، همانگونه که کاستلز می‌گوید، شکل‌گیری جنبش‌های بی‌سر است؛ به این معنی که جنبش‌های اجتماعی و سیاسی می‌توانند بدون رهبر آغاز شود.

محمد رهبری پژوهشگر شبکه‌های اجتماعی مجازی طی یادداشتی در روزنامه اعتماد نوشت: روزانه در توئیتر فارسی هشتگ‌های اعتراضی زیادی توسط کاربران توئیت می‌شود و بسیاری از فعالان سیاسی، مدنی و رسانه‌ای از این طریق مطالبات و اعتراضات خود را بیان می‌کنند. اما به نظر می‌رسد که بسیاری از این توئیت‌ها و ترندهای توئیتری بر روی سیاستگذاران، مسئولان و تصمیمات آن‌ها اثری ندارد. در یکسال گذشته، هزاران هشتگ اعتراضی در توئیتر فارسی ترند شده‌اند، اما تعداد هشتگ‌هایی که حتی از سطح توئیتر به اینستاگرام سرایت کرده باشند خیلی محدود است. اگر موضوعاتی نظیر حوادث آبان ماه، سقوط هواپیمای اوکراینی و شیوع کرونا در کشور را که همگی ما به ازای عینی و بیرونی داشته و همه شهروندان را متأثر کرده را در نظر نگیریم، تعداد هشتگ‌هایی که از توئیتر شروع شده و موجی فراگیر را در عرصه عمومی ایجاد کرده شاید به تعداد انگشتان یک دست هم نباشد. هشتگ‌هایی نظیر #دختر_آبی، #رومینا_افشار و #اعدام_نکنید  از معدود هشتگ‌هایی هستند که پس از شکل‌گیری در توئیتر، به شبکه اجتماعی عمومی‌تری نظیر اینستاگرام نیز سرایت کرد.

واقعیت آن است که بسیاری از این هشتگ زدن‌ها، بدون دستیابی به هیچ موفقیتی شکست می‌خوردند و فقط تعداد معدودی از آن‌ها موفق می‌شود. عدم اقبال به بسیاری از ترندهای توئیتری در عامه مردم و همچنین در سیاستگذاری مسئولان، باعث بدبینی برخی از پژوهشگران اجتماعی و فعالان سیاسی و رسانه‌ای به هشتگ زدن شده است. آن‌ها معتقدند که هشتگ زدن، صرفا فشردن بیهوده و بی‌هدف دکمه و کلیدها با اهداف مبهم سیاسی است و فقط انرژی جامعه را خالی می‌کند و اثرگذاری مشخصی هم ندارد. اما آیا واقعا هشتگ زدن تا این حد بیهوده است و باید ناامیدانه به این نوع کنشگری نگاه کنیم؟
گسترش اینترنت و شبکه‌های اجتماعی امروزه پیوندی ناگسستنی با رفتارهای سیاسی شهروندان پیدا کرده است و در ماهیت سیاست تغییراتی ایجاد کرده است. یکی از خصوصیات این نوع از سیاست، همانگونه که کاستلز می‌گوید، شکل‌گیری جنبش‌های بی‌سر است؛ به این معنی که جنبش‌های اجتماعی و سیاسی می‌توانند بدون رهبر آغاز شود. اما آغاز هر جنبش اعتراضی، آن‌گونه که پژوهش‌ها نشان داده است، نیازمند حداقلی از افراد است که در آن شرکت کنند و این پیام را به دیگران ارسال کنند که این اعتراض عمومی است. این جنبش‌های اجتماعی نیز ضرورتا نباید در خیابان امتداد پیدا کنند بلکه فراگیری آن در میان همه کاربران شبکه‌های اجتماعی که بخش مهمی از افکار عمومی را نمایندگی می‌کنند، مسئولان و دولتمردان را وادار به واکنش می‌کند. بنابراین هشتگ زدن،  به وسیله ارسال این پیام به اعضای درون شبکه که ما بر سر یک موضوع مشخص اعتراض داریم، همواره می‌تواند محرکی باشد برای وقوع یک اعتراض فراگیر به سیاست‌های غلط مسئولان و دولتمردان.
با این حال، هشتگ زدن تنها نقش یک محرک را ایفا می‌کند و برای آن که واقعا اعتراضی فراگیری صورت پذیرد، نیاز به شرایط دیگری نیز وجود دارد و نمی‌توان از قبل پیش‌بینی کرد که آیا این کار موفق خواهد شد یا نه؛ همان‌گونه که کسی پیش‌بینی نمی‌کرد که هشتگ #اعدام_نکنید تا این حد فراگیر شود. عدم پیش‌بینی پذیری ِ میزان ِ فراگیری یک هشتگ، یادآور مفهوم «آشفتگی» در یک «سیستم پیچیده» است. ویژگی این آشفتگی، «تغییرات سریع با فشار و شتاب در زمان و مکان است» و استعاره‌ای است که مارگتس و همکارانش در کتاب «آشفتگی سیاسی» برای توصیف دنیای سیاست که تحت تأثیر شبکه‌های اجتماعی است از آن استفاده می‌کنند. آن‌ها می‌گویند «گذار از زندگی‌های روزانه به جهان کاملا متصل در شبکه‌های اجتماعی آنلاین، می‌تواند یک وضعیت پر هرج و مرج ایجاد کند و آشفتگی‌هایی را پدید آورد که می‌تواند منجر به پدیده‌های بزرگ اجتماعی شود».
یک مثال مناسب از یک سیستم آشفته، «آب و هوا» است.  پیش‌بینی بلند آب و هوا غیر ممکن است چون به عوامل و متغیرهای بسیار زیادی وابسته است که لزوما قابل اندازه‌گیری نیستند و هر اختلال جزئی نیز می‌تواند مسیر پیش‌بینی را تغییر دهد. مثال مشهور «اثر پروانه‌ای» که نظریه‌ای توسط فیلیپ مریلیس است به خوبی گویای این امر است. او می‌گوید «آیا بال زدن یک پروانه در برزین، یک تندباد در تگزاس ایجاد می‌کند؟» و جواب او مثبت است. هرچند احتمال این امر کم است اما این احتمال صفر نیست؛ و در صورت تحقق آن می‌تواند اثرگذاری به انداز یک تندباد داشته باشد.
به بحث در مورد هشتگ زدن در شبکه‌های اجتماعی بازگردیم. احتمال موفقیت هشتگ زدن در توئیتر کم است، با این وجود همواره احتمال اثرگذاری گسترده‌ی آن وجود دارد و این در حالی است که نفس هشتگ زدن بی‌هزینه است چرا که نه وقت زیادی می‌گیرد و نه هزینه مالی چندانی دارد. لذا هشتگ زدن را نباید بی‌فایده تلقی کرد و یا آن را عملی عبث خواند و باید به اثرگذاری آن «امید» داشت ولو از هر هزار هشتگ، فقط یک مورد از آن نتیجه‌بخش باشد. چرا که نتایج همان یک مورد می‌تواند بسیار زیاد باشد. مسئله‌ای که مفهوم «امید ریاضی» را به ذهن متبادر می‌کند.

در کنار احتمال اثرگذاری فراگیر هشتگ‌زدن، این واقعیت را نیز نباید نادیده گرفت که در دنیایی که بسیاری از مردم در شبکه‌های اجتماعی حضور پررنگ و فعال دارند، هشتگ زدن و کشنگری ِ هشتگی می‌تواند به ابزاری برای آگاهی‌بخشی و تأثیرگذاری بر افکار عمومی نیز تبدیل شود و مسئولان را به واکنش وادارد.. واکنش صاحبان قدرت به ترندهای توئیتری گویای همین امر است. واکنش‌ها به هشتگ #نرگس_محمدی و تأثیر آن بر فراهم شدن گفتگوی تلفنی با فرزندش یک نمونه از چنین اثرگذاری است. از سوی دیگر، اعتراضات به انتخاب مهرداد بذرپاش توسط بسیاری از نیروهای سیاسی اعم از اصولگرا و اصلاح‌طلب، نشانگر تأثیرگذاری و افزایش آگاهی افکار عمومی است.
شبکه‌های اجتماعی امروزه نوعی از همان «کافه‌های هابرماسی» هستند که امکان بحث و سنجش عمومی را فراهم می‌کنند و می‌توانند حوزه عمومی را شکل دهند؛ البته اگر ربات‌ها و فعالیت‌های سازمان‌یافته قدرت‌های سیاسی و اقتصاد اجازه دهند!

تبلیغات















پربازدیدترین ها

همه‌ی آنچه درباره‌ی «جمشید شارمهد» و انجمنش می‌دانیم



ایرادات دولت هیچ ربطی به اصلاح‌طلبان ندارد



صدور قرار موقوفی تعقیب برای سردار نقدی غیرقانونی است/ درخواست اعاده دادرسی می کنیم



برای ۱۴۰۰ نیاز به تغییر صحنه داریم/چه اشکالی دارد یک پایداری در سبد کاندیداهای ۱۴۰۰ باشد؟



تئوریسین‌های اصلاحات هنوز در حال و هوای سال ۷۶ هستند/ مردم می‌گویند این‌ها سر و ته یک کرباسند



اصلاح‌طلبان با نامزد شناخته شده به صحنه انتخابات می‌آیند؟



جهان، پس از کرونا چگونه خواهد بود؟/ محمود سریع‌القلم



اصلاحات از کادرسازی و پوست‌اندازی غافل است/ برای رهبران سیاسی اصلاحات انتقاد از خود بی‌معناست



چرا فیفا جواب فدراسیون فوتبال را نمی‌دهد؟



اصلاح‌طلبان دیگر از کسی که از اعلام وابستگی به جریان اصلاحات ابا دارد حمایت نمی‌کنند




آخرین اخبار

احمدی نژاد میان اقشار طرفدار شخصیت های پوپولیست کاریزما دارد/ جامعه از جریانات سیاسی ناامید شده



جهان، پس از کرونا چگونه خواهد بود؟/ محمود سریع‌القلم



تحلیلی از سرگذشت علمی و کارآفرینی استاد عالی نسب/ چرا با گران شدن ارز مخالفت کرد؟



چه کسی رئیس شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان می‌شود؟



تئوریسین‌های اصلاحات هنوز در حال و هوای سال ۷۶ هستند/ مردم می‌گویند این‌ها سر و ته یک کرباسند



رقابت قیمت کاغذ با قیمت طلا و ارز!/ علت گرانی کتاب چیست؟



آخرین خبر از پرونده‌های وقف جنگل ها در آق‌مشهد و کوه دماوند



سه نسخه‌ برای نظارت بر نمایندگان/ ردصلاحیت چند مرحله‌ای می‌شود؟



به خاطر حمایت از عمه ام، با اسید به شوهرش حمله کردم



سخنگوی قوه قضاییه: آزادی در انتظار یکی از فعالان محیط‌زیستی/ عفو شامل او شد



چرا فیفا جواب فدراسیون فوتبال را نمی‌دهد؟



نتایج طرح مالیات خانه‌های خالی دو سال دیگر بروز می‌کند



تغییر پروتکل‌های بهداشتی برگزاری کنکور/استفاده از مصلی‌ها و ورزشگاه‌ها



مسکن ارزان می شود؟



مردم با رعایت مقررات بهداشتی، مانع بروز موج جدید کرونا شوند



تیم‌های اروپایی به دنبال جذب «حسینی»



جان باختگان کرونا در کشور به ۱۷ هزار و ۹۷۶ نفر رسید



عماد افروغ: با محرم برخورد صفر و یک نکنیم



ایرادات دولت هیچ ربطی به اصلاح‌طلبان ندارد



بی‌اعتمادی بیشترین آسیب را در مواجهه با بحران و فشار به همراه خواهد داشت/ آذرمنصوری






درباره ما

اصلاحات پرس رسانه ای است وابسته به جریان اصلاحات به ویژه جوانان اصلاح طلب که در راستای مطالبات اصلاح طلبانه مردم ایران به فعالیت رسانه ای مشغول است.

با ما در تماس باشید




ما را در شبـکه های اجتماعی دنبال کنید

Instagram Twitter Telegram rss

نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است
Copyright © 2018 www.EslahaatPress.com, All rights reserved